ISBN Numaralarındaki Gizli Matematik

ISBN Nedir? Kitap ve makale gibi yazılı medyayı ayırt etmek için kullanılan numaralara ISBN (Uluslararası Standart Kitap Numarası) denir. 1 Ocak 2007 ve sonrasında yayınlanmış kitaplar 13, bu tarihin öncesinde yayınlanmış kitaplar 10 basamaklı bir ISBN numarasına sahiptir. Bu numara, kitapları; başlık, yazar, yayımcı veya basım gibi kategorilere göre ayırt etmeye yarar. Özel olarak basılmış [...]

TRİGONOMETRİYE GİDEN YOL

Photo by ryota nagasaka Trigonometri (Yunanca trigōnon "üçgen" + metron "ölçmek" ), üçgenlerin açıları ile kenarları arasındaki bağıntıları konu edinen matematik dalıdır. Trigonometri elbette bir geometri dalıdır, ancak doğası gereği hesaplamalı olması nedeniyle Öklid'in ve eski Yunanlıların sentetik geometrisinden farklıdır. Örneğin, Elementlerin Önerme I.4'ü, bir üçgenin herhangi iki açı ve aralarındaki kenar tarafından belirlendiğini belirten açı-yan-açı uyum teoremidir. Yani, kalan açıyı ve kalan iki kenarı bilmek istiyorsanız, tüm yapmanız gereken verilen kenarı [...]

SÖZDE DOĞUM GÜNÜ PARADOKSU

Photo by Angèle Kamp Bir Grup İçerisinde Aynı Doğum Gününe Sahip 2 Kişi Olma Olasılığı Nedir? Bazen öyle tesadüfler olur ki şaşırır ve arka planda neler olup bittiğini anlamaya çalışırız. Örneğin bir kişi arka arkaya iki kere piyangoda büyük ikramiyeyi kazanabilir. Ya da günlerce arka arkaya aynı sayı her yerde karşınıza çıkabilir. Çoğu zaman medya [...]

1 MİLYON DOLARI REDDEDEN RUS DEHASI: GRİGORİ PERELMAN

Birçok kişi tarafından Dünya’nın yaşayan en zeki insanı olarak kabul edilen Grigori Yakovleviç Perelman (13 Haziran 1966), elektrik mühendisi bir babayla matematik öğretmeni bir annenin oğlu olarak 1966 yılında St Petersburg’ta dünyaya geldi. 24 Mayıs 2000 yılında kar amacı gütmeyen vakıf merkezli, Clay Matematik Enstitüsü o güne kadar çözülemeyen ve enstitü tarafından "yıllar boyunca çözüme direnen önemli klasik [...]

Sabun Köpüklerinin Matematiği ve Pla­teau Kanunları

Photo by Andrew Wulf Yüzyıllar boyu matematikçiler doğanın harikalığını açıklayan birçok kural bulmuşlardır. Şüphesiz ki bunlardan biri sabun köpüklerini anlamamızı sağlayan Plateau Kanunlarıdır.   Sabun köpükleri sabunlu suyun içi boş bir küre oluşturacak şekilde havayı çevrelemesiyle oluşur. Yanardöner bir yüzeye sahip olan son derece ince tabakalardır.  Sabun KÖPÜKLERİ NEDEN KÜRESEL FORMDADIR? Hava kabarcıklarında içerine hapsolmuş [...]

De Moivre: Ölüm Tarihini Hesaplayan Bilim İnsanı

Abraham de Moivre, günümüzde adını verdiği Moivre formülüyle tanınan ünlü bir Fransız matematikçisidir. Kendisi normal dağılım ve olasılık teorisi konusundaki çalışmalarıyla da tanınır. Moivre’nin başka bir ilgi alanı, ölüm istatistikleri idi. Ölümü sayılarla ilişkilendirmek için önemli miktarda zaman harcadı. Bir kişinin öleceği günü tahmin edebilecek bir teori formüle ettiğine inandı. Bu formül ile yaptığı en [...]

İlginç Bir Matematikçi: Godfrey Harold Hardy

Bazı insanlar matematikçilerin çoğu insandan farklı özelliklerinin olduğunu düşünebilir. Aslında bu çok da yanlış değildir. En başta matematikçiler çoğu insanın zor bulduğu ya da sevmediği matematiğe hayatlarını verirler. Fakat matematik tarihine baktığımızda gerçekten de birçok ilginç kişisel özelliklere ya da ayırt edici fikirlere sahip matematikçiler görebiliriz. Bunlardan biri de elbette Godfrey Harold Hardy’dir. Godfrey Harold [...]

BİTKİLER DE KANSER OLUR MU?

Organizmaları oluşturan hücreler çekirdek kontrolünde bölünür ya da farklılaşır. Oluşan yeni hücreler de aynı doğal süreci geçirir. Lakin çok fazla radyasyona veya uzun süre güneş ışığına maruz kalma gibi çeşitli nedenler organizmalarda hücre çoğalmasını ve farklılaşmasını denetleyen mekanizmalarda problemler oluşmasına neden olabilir. Bu mekanizmanın doğal süreci dışına çıkması hücrelerin kontrol dışı çoğalmasına ve büyümesine yol [...]

Fermat’ın Son Teoremi

Bu yazıda matematikçileri 358 yıl boyunca uğraştıran bir problemden bahsedeceğiz. Fermat'ın son teoremi arkasında çok derin bir matematik barındırmaktadır. Biz burada çok fazla detaya girmeden çözüme nasıl ulaşıldığını açıklamaya çalışacağız. a2+b2=c2 denklemini sağlayan a, b, c üçlülerini bulmanızı isteseydik cevaben ne derdiniz? 3, 4, 5 veya 5, 12, 13 gibi değişik çözümleri saniyesinde söylerdiniz. Peki [...]

Bağıntı

BAĞINTI NEDİR? Matematikte iki kümenin kartezyen çarpımının herhangi bir alt kümesi bağıntı olarak tanımlanır. Bir kümedeki bir öğeyi başka bir kümedeki bir öğeye götürür. Yâni iki öğe arasında bir bağ kurar. Bağıntı Kavramı Tarihçesi Mantık Tarihi içerisinde bağıntı kavramı ilk kez, Aristoteles'in (M.Ö.384-322) mantık üzerine düşüncelerini sistemleştirdiği Organon isimli çalışmasının Kategoriler bölümünde karşımıza çıkmaktadır. Aristoteles bu bölümde, cevher, nicelik, nitelik, bağıntı, yer, zaman, durum, iyelik, etki [...]