ISBN Numaralarındaki Gizli Matematik

ISBN Nedir?

Kitap ve makale gibi yazılı medyayı ayırt etmek için kullanılan numaralara ISBN (Uluslararası Standart Kitap Numarası) denir. 1 Ocak 2007 ve sonrasında yayınlanmış kitaplar 13, bu tarihin öncesinde yayınlanmış kitaplar 10 basamaklı bir ISBN numarasına sahiptir.

Bu numara, kitapları; başlık, yazar, yayımcı veya basım gibi kategorilere göre ayırt etmeye yarar. Özel olarak basılmış kitapların, yani kitapçı ve kütüphanelere dağıtımı gerçekleşmeyecek kitapların ISBN numarası yoktur. Dergi ve gazete gibi süreli yayınlarda ISSN (Uluslararası Standart Seri Numarası), müzik notalarında ise ISMN (Uluslararası Standart Müzik Numarası) kullanılır.


ISBN Numarasındaki Sayıların Anlamı Nedir?

ISBN-13 numarası, beş parçaya ayrılır. Bunlar sırasıyla şunları belirtir:

  1. Başlangıç / ön ek (Bugüne kadar yalnızca “978” ile “979” kullanılmıştır.
  2. Yayıncının, ulusal veya coğrafi konumunu belirten sayı
  3. Yayıncıyı belirten sayı
  4. Başlığı belirten sayı (Belirli bir başlık veya basım belirtir)
  5. Kontrol basamağı

SayılardaKİ Gizli Matematik

Peki bu numaraların matematikle ne ilgisi var? Aşağıdaki adımlar takip edilerek ISBN numarasındaki kontrol rakamı bulunur:

  • İlk 12 rakam 1 veya 3 ile çarpılır. (1 ile başlanır, sonra 3 ve yine 1 ile devam edilir)
  • Tüm sonuçlar toplanır
  • Toplam 10’a bölünür ve kalan hesaplanır (mod 10)
  • Kalan 10’dan çıkarılır  

Reşat Nuri Güntekin’in “Acımak” adlı kitabının ISBN numarasını inceleyelim:

     ISBN 978-975-10-2656-9 numarasında bu işlemleri yaparak 9’u bulacağız.

  • (9×1) + (7×3) + (8×1) + (9×3) + (7×1) + (5×3) + (1×1) + (0x3) + (2×1) + (6×3) + (5×1) + (6×3) 
  • 9 + 21 + 8 + 27 + 7 + 15 + 1 + 0 + 2 + 18 + 5 + 18 = 131
  • 131 / 10 işleminin kalanı, 1 olur
  • 10 – 1 = 9

Bu işlemin gerçekleştirilemediği numaralar hatalı veya geçersizdir.

EK bilgiler

  • ISBN-10 yani 10 basamaklı ISBN numaralarında, kontrol basamağı farklı bir yöntemle hesaplanır. Bu sayı bazen “10” çıkabilir. Bu gerçekleştiğinde “10” sayısı yerine romen rakamlarındaki karşılığı olan “X” kullanılır.
  • ISBN-10 numarasını ISBN-13’e çevirmek için yapılması gereken, başına “978” ekleyipkontrol basamağını yeniden hesaplamaktır.

Kaynakça

http://www.isbn.org/faqs_general_questions#isbn_faq19

https://kmpohlkamp.com/2017/06/30/discover-the-math-hidden-within-isbns/

https://en.wikipedia.org/wiki/International_Standard_Book_Number

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s